Kuiertjie in Kraaifontein
Dana Snyman - Maart 10 2008

Sondagmiddag, op pad terug van die binneland af Kaap toe, hou ek gou by Japie in Kraaifontein stil. En toe is sy ma, tant Tillie, ook daar. Uit die ouetehuis uit.

“Byt net vas, mater,” sê Japie. “Ek maak nou vir ons koffie. Ons wil net gou met Kallie-hulle in Kanada praat. Hulle wag.” Sommer net so. Asof Toronto net anderkant Klapmuts lê.

Dis deesdae mos maklik om in Kraaifontein of waar ook al te sit en oor die rekenaar met jou familie oorsee te gesels – en hulle nog te sien ook, terwyl jy gesels.

Jy – en hulle – moet net ’n Skype-program op die rekenaar hê, gekoppel aan ’n mikrofoon en ’n kameratjie. Nes Japie het.

“Mammie, kom sit Mammie hier.” Japie het na die twee regop stoele beduie wat hy voor die rekenaar in die hoek van die woonkamer reggesit het.

Tant Tillie is al by die tagtig, ’n krom tannietjie met ’n kierie, Green Cross-sandale by haar sykouse en ’n wiegende naaldwerksak oor haar elmboog.

Tant Tillie is een van daardie tantes wat al ’n leeftyd lank probeer om die wêreld se swaar en hartseer weg te hekel en te brei en te borduur.

Dit het Japie ’n rukkie geneem om aan haar te verduidelik waar sy moet kyk, waar sy moet praat, en, ja, Mammie, Kallie-hulle gaan Mammie regtig daar in Kanada op hul rekenaar sien hier waar Mammie in Kraaifontein met hulle sit en praat.

Als is so onwerklik omdat die werklikheid so onwerklik is.

Japie het oor die rekenaar gebuk en die toetse gedruk; en tant Tillie het ’n pakkie sen-sen uit haar naaldwerksak gehaal, enetjie uitgeskud en in haar mond gesit; en die rekenaar se modum het gesuis, gekrap en gefluit.

Toe, opeens, verskyn ’n man, ’n vrou en ’n swartkopseuntjie op die skerm. Kallie, Linda en hul vierjarige seuntjie, Brett.

Hulle sit op ’n bank en agter hulle teen die muur is ’n abstrakte skildery, in pastelkleure; en langs dit, langs die skildery, hang ’n gehekelde Onse Vader in blokvorm – een van die Onse Vaders wat tant Tillie so graag hekel, in stysel styf en laat raam.

Dan kom Kallie se stem helder oor die rekenaar se luidspreker: “Hallo, Mammie. Hallo, broer. Hoe gaan dit daar by julle?”

“Hallo, julle,” volg Linda.

Die kind sit tussen hulle en suig aan sy vingers.

Hulle het drie jaar gelede Kanada toe geëmigreer en was sedertdien nog net een keer weer in Suid-Afrika. Twee Kersfeeste gelede.

“Hallo, julle,” praat Japie reguit na die mikrofoon langs die rekenaar toe. “Dit gaan goed, dankie. En daar by julle?” Hy leun oor na tant Tillie wat regop langs hom op die stoel sit, met haar kierietjie tussen haar knieë. “Kan Mammie hoor?”

Tant Tillie knik. “Hallo, kinders,” sê sy sag met haar oë stip op die rekenaar se skerm.

“Hallo, Mammie,” kom Kallie se stem weer. “Mammie lyk goed. Hoe gaan dit met Mammie?”

“Dit gaan goed, dankie, kind. Jou ma se bene lol ’n bietjie, maar die ou bors is darem nou beter.” Tant Tillie trek ’n sakdoekie uit haar rok se mou.

Japie leun weer na haar toe. “Mammie moet bietjie harder praat, hoor.” Hy wys na die mikrofoon. “Praat hier – hiér.”

“Ek sê die ou bors is darem nou beter, kind.” Tant Tillie praat nou aansienlik harder. “Die pille wat dokter Heinrich voorgeskryf het, werk darem. Het julle die pakkie gekry wat ek gestuur het?”

“Ons het gekry, dankie Ma.”

“Pas daai toppie wat ek gehekel het darem?”

“Hy pas, Ma.”

“En die ander goed?”

Linda beduie na die Onse Vader agter hulle teen die muur. “Ma sien mos. Dankie. Dis pragtig.”

“Dankie, Mammie,” voeg Kallie by.

Die kind se vingers is steeds in sy mond.

’n Paar oomblikke staar tant Tillie en Japie na die skerm waarop Kallie en Linda na hulle staar. Dis asof iets in hulle probeer begryp dat dit digitale en elektroniese impulse eerder as die bloed in hul are is wat hulle deesdae verbind.

Tant Tillie lig haar kierietjie. “Hoe gaan dit met hom?” Sy reik vorentoe en druk byna met die kierie op die kind se gesig op die skerm. “Hoe gaan dit met jou, hê, Ouma se grootseun? Vertel vir Ouma. Toe, vertel vir Ouma.”

“Dit gaan goed met hom, Ma. Net bederf.” Linda trek sy vingers uit sy mond uit. “Say hi to Ouma. Come, say hi to Ouma. Come. Say: Hi, Ouma.”

“Hi, Ouma.”

Tant Tillie buk af en haal ’n nuwe blou trui uit haar sak. “Looked what your Ouma . . .” Tant Tillie soek na die woord: “. . . your Ouma brei-ed for you.” Sy hou die trui oop voor die skerm. “I brei-ed this for you. Nice for the cold, hey?”

“My Daddy is going to take me to Disneyland in July,” sê die kind. “And he is going to buy me a PlayStation.”

Dit was net na halfvyf, Suid-Afrikaanse tyd. In Kanada was dit oggend of aand of ek weet nie wat nie. Die rekenaar het gesuis en iewers het honde geblaf.

Tant Tillie het nie juis verder gepraat nie. Sy het haar sakdoekie se een punt om haar wysvinger gedraai, styf het sy dit om die vinger gedraai, terwyl sy na haar oudste kind, sy vrou en hul seun, haar kleinkind, op die skerm kyk.

Japie het ook nie juis veel meer gesê nie. Linda wou by hom weet of Zuma beslis die nuwe president gaan word en of hy nie by Wetherleys kan gaan hoor of hulle hul meubels uitvoer Kanada toe nie. Sy wil ’n Wetherleys-sitkamerstel hê.

Kallie, weer, wou weet hoe vaar die Blou Bulle in die Super14 en toe het almal mekaar gegroet, terwyl tant Tillie die sakdoekie van haar vinger losdraai en op haar skoot platstryk.

Linda moes haar misgis het, want nog voor Kallie sy rekenaar kon afskakel, het sy om die bank gestap, om hul bank in Toronto, Kanada, gestap, en die “Onse Vader” langs die skildery van die muur gehaal, terwyl ons in Kraaifontein vir haar sit en kyk.